زمینه:
درد شایع‌ترین عارضه درمان ارتودنسی است. لیزر کم‌توان (LLLT) به‌عنوان یک روش جدید برای تسکین درد، بدون عوارض جانبی داروهای مسکن، پیشنهاد شده است. بااین‌حال، این روش هنوز به‌طور کامل مورد مطالعه قرار نگرفته و نتایج مطالعات موجود نیز تا حدی متناقض است. همچنین، تأثیر لیزر هلیوم–نئون (He-Ne) پیش از این به‌طور اختصاصی بررسی نشده بود.

روش‌ها:
این کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده، دوسویه (split-mouth) و کنترل‌شده با پلاسبو روی ۳۰ بیمار ارتودنسی شامل ۱۶ مرد و ۱۴ زن انجام شد که نیاز به عقب‌کشیدن دوطرفه دندان‌های نیش فک بالا داشتند.

این مطالعه در سال ۲۰۱۴ در یک کلینیک خصوصی در ساری، ایران انجام شد. مطالعه به‌صورت یک‌سوکور طراحی شده بود؛ به‌طوری‌که بیماران، متخصص ارتودنسی و کارکنان از تخصیص گروه‌ها اطلاع نداشتند، اما اپراتور لیزر (پریودنتیست) از تخصیص گروه‌ها مطلع بود.

پس از فعال‌سازی دستگاه عقب‌کشنده دندان نیش، یکی از ربع‌های فک بالا به‌صورت تصادفی یک دوز تابش لیزر He-Ne دریافت کرد:

• طول موج: ۶۳۲٫۸ نانومتر
• توان: ۱۰ میلی‌وات
• چگالی انرژی: ۶ ژول بر سانتی‌متر مربع

ربع دیگر به‌عنوان گروه پلاسبو در نظر گرفته شد و با همان دستگاه، اما در حالت خاموش، تحت درمان قرار گرفت.

در روزهای اول، دوم، چهارم و هفتم، بیماران که از تخصیص گروه‌ها بی‌اطلاع بودند، میزان درد هر سمت را در منزل با استفاده از پرسشنامه مقیاس دیداری درد (VAS) ثبت کردند.

در طول مطالعه و پس از آن، هیچ عارضه یا آسیب قابل مشاهده‌ای گزارش نشد.

برای تحلیل تغییرات درد از آنالیز واریانس با اندازه‌گیری‌های تکراری یک‌طرفه و دوطرفه، آزمون Bonferroni و آزمون t استفاده شد (α=0.01، β>0.99). این کارآزمایی ثبت نشده بود و هزینه‌های مطالعه توسط پژوهشگران تأمین شد.

نتایج

در نهایت، ۲۷ بیمار شامل ۱۶ مرد و ۱۱ زن با محدوده سنی ۱۲ تا ۲۱ سال در مطالعه باقی ماندند.

میانگین نمره درد در هر چهار بازه زمانی در:

• سمت کنترل: ۴٫۰۶ ± ۲٫۸۵
• سمت تحت درمان با لیزر: ۲٫۳۵ ± ۱٫۷۷

بود که اختلاف بین دو گروه از نظر آماری معنی‌دار بود (P<0.0001).

آزمون ANOVA یک‌طرفه نشان داد که میزان درد در طول زمان در هر دو گروه به‌طور معنی‌داری کاهش یافته است (P<0.0001).

همچنین، آنالیز واریانس دوطرفه نشان داد که هم درمان با لیزر کم‌توان (LLLT) (P<0.0001) و هم عامل زمان (P<0.0001) تأثیر معنی‌داری بر میزان درد داشته‌اند.

نتیجه‌گیری

استفاده از یک دوز لیزر هلیوم–نئون (He-Ne) می‌تواند موجب کاهش درد ناشی از عقب‌کشیدن دندان‌های نیش فک بالا در درمان ارتودنسی شود.

به‌طور کلی، نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که LLLT با لیزر He-Ne می‌تواند به‌عنوان یک روش غیرتهاجمی و بدون عارضه قابل مشاهده برای کنترل درد ارتودنسی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها:
عقب‌کشیدن دندان نیش؛ لیزر هلیوم–نئون (He-Ne)؛ تابش لیزر؛ لیزر کم‌توان (LLLT)؛ درد ارتودنسی؛ پلاسبو؛ مقیاس دیداری درد (VAS).